جنگ با سكاها در مدّت چهار سال و با بىبهره‌مندى پارتىها ، موقع دولت پارت سخت گرديد ، ولى خوشبختانه بجاى اردوان شخصى نشست ، كه يكى از بزرگترين شاهان ايران است و بزرگش خوانده‌اند . او با دستى قوى مردمان شمالى را پس نشاند و دولت پارت را نه فقط نجات داد ، بل حدود آن را به جاهائى رسانيد ، كه معلوم نيست ، ايران پيش از اين زمان ، از طرف مشرق به آن حدود رسيده باشد . سلطنت اردوان دوّم از 127 تا 124 ق . م بود . در اينجا بفصل دوّم خاتمه ميدهيم زيرا دولت پارت از اين ببعد داخل مرحلهء جديدى مىشود . در مرحلهء سابق ، پارتىها مبانى دولت خود را محكم كرده سلوكىها را بكلّى از ايران راندند . در مرحلهء جديد ايران پارتى با دولت روم يكى از دو دولتى هستند ، كه عالم آن روز را در حيطه اقتدار خود دارند . قبل از دخول بفصل سوّم لازم ميدانيم ، كه بمناسبت نهضت يوئه‌چىها به مغرب و جنوب و پس از آن سكاها بجنوب و پارتيها بمشرق ، چون ميدان عمليّات و زد و خوردها باختر است ، شمّه‌اى از دولت يونانى و باخترى بگوئيم و نيز از نويسندگان چينى راجع به اين زمان يوئه‌چيها ، باختريها و پارت . چنان كه بالاتر گفته شد ( صفحهء 2073 ) ديودوت والى باختر در زمان آن‌تيوخوس دوّم برضدّ دولت سلوكى در 256 قيام كرد ، يونانيهاى اين صفحه مستقل شدند و اين دولت از اين زمان بنام دولت يونانى و باخترى معروف گرديد . سلوكيها در ابتداء از عهدهء اين دولت بر نيامدند و بعد از ديودوت اوّل پسر او ديودوت دوّم بتخت نشست . بعد از ديودوت دوّم اوتىدموس پادشاه شد و از 222 تا 190 ق . م سلطنت كرد . آن‌تيوخوس سوّم سلوكى با او جنگيد و شكستش داد ، ولى بعد چنين صلاح ديد ، كه در مقابل مردمان تورانى زردپوست ، كه از شمال بسغد فشار ميدادند ، از او تقويت كند بنابراين پادشاهى او را شناخت . پسر او دمتريوس بناى جهانگيرى را در اين قسمت آسيا گذارد : از طرف شمال از سغد گذشته به فونيان « 1 » رسيد و بصفحهء طخاريها در آن طرف

--> ( 1 ) - Faunians ( بعضى با هونها مطابقت ميدهند )